نکات حقوقی چک-بخش اول

0 1
  • تاریخ : ۱۳۹۹/۱/۱۹
  • بازدید : 245
  • چاپ این صفحه
امتیاز 0.00 تعداد رای 0

نکات حقوقی چک-بخش اول

چک یکی از مهمترین اسناد تجاری در اقتصاد محسوب می شود. امروزه این سند در ایران، یکی از مهم ترین ابزارهای پرداخت می باشد و نقش مهمی در نظام اقتصادی ایران ایفا می کند. به همین منظور در این مقاله مختصرا به  انواع آن می پردازیم.
 
چک چیست

معنای لغوی چک عبارتست از نوشته ایی کاغذی که با صدور آن، پول صادرکننده از حساب بانکی برداشت شده و به حساب دریافت کننده منتقل می گردد. مفهوم حقوقی آن منطبق بر ماده 310  قانون تجارت عبارتست از " نوشته ایی که به موجب آن صادرکننده وجوهی را که در نزد محال علیه دارد کلا یا بعضا مسترد یا به دیگری واگذار می کند". در معنای عرفی آن می توان گفت که چک، سند تجاری است که از طرف بانک به منظور برداشت وجه و دریافت اعتبار تجاری به صاحب حساب می دهد. لازم به یادآوری است که صاحب حساب برای دریافت چک می بایستی شرایط لازم منطبق بر بخشنامه های بانکی را داشته باشد. امروزه در ایران حدود چهل درصد پرداخت ها از طریق چک انجام می شود.

انواع چک از لحاظ شکلی

شناخت انواع چک برای کسب و کارهایی با معاملات با حجم بالا بسیار پرکاربرد است. چک به دو دسته اصلی تقسیم می شود. دسته اول توسط اشخاص صادر و دسته دوم توسط بانک صادر می شود. چک هایی که توسط اشخاص صادر میشوند می توانند "عادی" یا "گواهی شده" باشند و تنها تفاوت آنها در این است که در چک های گواهی شده، پرداخت وجه توسط بانک تایید می شود و به نوعی ضمانت پرداخت را برعهده می گیرد. چک های صادر شده توسط بانک به سه دسته "رمزدار" ( بین بانکی)، "تضمین شده "و" مسافرتی" تقسیم می شوند. چک رمزدار و تضمینی از جهت ضمانت پرداخت یکسان می باشند با این تفاوت که چک رمزدار با مشخصات کامل هویتی و بانکی دریافت کننده، تنظیم و امکان صدور آن در وجه حامل و تبدیل آن به وجه نقد وجود ندارد فلذا همین ویژگی موجبات امنیت بیشتر در مقایسه با چک تضمین شده را فراهم می کند. تفاوت دیگر آن این است که صادرکننده چک رمزدار، شخص و صادرکننده چک تضمینی بانک می باشد و از این باب تفاوتی با پول رایج ندارد. چک های مسافرتی که امروزه به "تراول" معروف هستند در مبالغ مختلف و به منظور جلوگیری از جابه جایی حجم بالای پول توسط بانک طراحی شده است.

انواع چک از لحاظ ماهوی

چک به دودسته حقوقی و کیفری تقسیم می شود که این تفکیک فقط در خصوص چک های صادر شده توسط اشخاص مطرح است. در همین راستا قانونگذار با هدف جلوگیری از اخلال در نظام اقتصادی کشور قوانینی اعم از قانون تجارت، صدور چک و مجازات اسلامی را وضع کرده است که اگر صادرکننده در هنگام صدور چک، معادل مبلغ چک موجودی نداشته باشد یا موجباتی اعم از عدم تطابق امضاء، عدم تطابق مبلغ حروفی و عددی مندرج در چک، عدم تطابق تاریخ به حروف با عدد و یا هرگونه قلم خوردگی را فراهم آورد و بانک را از پرداخت وجه ممنوع نماید، مستوجب مجازات است.

 مجازاتی که به همراه حبس توسط قانونگذار پیش بینی شده باشد، جنبه کیفری چک را پوشش می دهد و به دلیل کثرت استفاده از چک در ایران و با هدف کاهش جمعیت زندانیان در خصوص جرایم چک، برخی از چک ها از دسته چک های کیفری خارج شده و چک حقوقی محسوب می شوند.

ویژگی چک حقوقی و کیفری

از برآیند ماده 3 و 10 قانون صدور چک مصوب 1382 می توان گفت که چک کیفری ویژگی های زیر را داراست :

- عدم کفایت موجودی حساب بانکی صادر کننده

- برداشت وجه از حساب بانکی صادرکننده قبل از سررسید چک

- دستور عدم پرداخت چک بدون دستور مقامات قضایی

- تنظیم چک به شکل نادرست مانند قلم خوردگی یا عدم تطابق امضا و تاریخ ها

- صدور آگاهانه چک از حساب بانکی مسدود

منطبق بر ماده 13 قانون صدور چک می توان گفت چک حقوقی ویژگی های زیر را داراست :

- صدور چک سفید امضاء به این معنا که چک مذکور فقط امضاء داشته باشد و بقیه موارد تکمیل نشده باشد

- صدور چک مشروط به این معنا که وصول را وابسته به تحقق شرطی نماید

- صدور چک برای تضمین به این معنا که کلمه "تضمین" در متن چک قید شده باشد

- چک مشروط ولو اینکه شرط در متن چک قید نشده باشد. به این معنا که چنانچه ثابت شود وصول چک منوط به تحقق امری بوده است جنبه کیفری چک ساقط و چک مذکور حقوقی می شود

- صدور چک بدون تاریخ یا چک وعده دار به این معنا که چنانچه ثابت شود تاریخ چک در زمان تنظیم چک، نوشته نشده است یا قبل از تاریخ سررسید تنظیم شده است

با مقدمه و تعاریف فوق در بخش های بعدی وبلاگ موسسه حقوقی اندیشه به دیگر ویژگی چک می پردازیم و امید داریم با ما همراه باشید.

نگارنده : مریم مهردوست

منبع
امتیاز دهید :
به اشتراک بگذارید :

نظر دهید

گزارش