وجه تمایز آثار مشترک و جمعی

0 0
  • تاریخ : ۱۴۰۰/۳/۱۲
  • بازدید : 197
  • چاپ این صفحه
امتیاز 0.00 تعداد رای 0

وجه تمایز آثار مشترک و جمعی

بسیار مشاهده شده است که اشخاص، آثار مشترک و جمعی را یکسان می دانند. در این نوشتار برآنیم که به وضعیت حقوقی هریک از این آثار و وجه تمایز آنها بپردازیم.

اثر مرکب

آثار مرکب در مقابل آثار ساده قرار می گیرد و به آثاری که پدیدآورندگان متعدد داشته باشد، اطلاق می گردد. آثار مرکب در حالت کلی به آثار اشتقاقی ( ثانوی)، جمعی و مشترک تقسیم می شوند که به صورت خلاصه عبارتند از:

  • آثار اشتقاقی ( ثانوی) : در برخی مواقع پدیدآورنده برای تولید اثر خود از اثری موجود، استفاده می نماید که در اینحالت اثر جدید، مشتقی از اثر سابق و  اصطلاحا "اشتقاقی" است. از جمله این آثار می توان به ترجمه، چنگ های ادبی و تنظیم های موسیقی اشاره کرد.

در تبین آثار جمعی و مشترک توجه به یک نکته، حائز اهمیت است و آن سهم پدیدآورنده و قابلیت تفکیت سهم اوست. بدین معنا که

آثار جمعی

این نوع آثار بیشترین ابهام را در بین حقوقدانها به خود اختصاص داده است و بسیار مناقشه برانگیز است. عموما با همکاری چند مولف و تحت نظارت شخصی حقیقی یا حقوقی، ایجاد و منتشر می شود. اصطلاحا به آثار بی نام نیز شهرت دارند. شرکت های حقوقی  بیشترین منفعت را از این آثار می برد چراکه عموما آثارجمعی توسط یکی از کارمندانش خلق و توسط او منتشر می شود و بدین ترتیب شرکت است که از منافع اقتصادی آن بهره مند می شود. اصل محق بودن شرکت حقوقی در آثار جمعی حاصل از سفارش به مستخدم، مورد توافق اکثریت کشورهاست و به نوعی می توان بیان داشت که این رویکرد بیشتر به منافع سرمایه گذار می اندیشد تا پدیدآورنده!  برای مثال می توان به دایرالمعارف ها و مجلات را به عنوان نمونه ایی از این آثار نام برد. با این توضیحات می توان معیار سنجش آثارجمعی از مشترک را نقض یک مولف در ایجاد اثر بیان کرد. بدین ترتیب که مشروط مدعی اعم از شخص حقیقی یا حقوقی بتواند نقش موتور محرک تولید اثر را اثبا ت کند. مدت حمایت از آثار جمعی از زمان انتشار اثر، محاسبه می شود.

آثار مشترک

در این نوع آثار، تعداد پدیدآورندگان متعدد است و نتیجه مشارکت ( اثر نهایی) به شکلی است که نمی توان نقش هریک را به روشنی تفکیک کرد. از مشهورترین پرونده های مالکیت فکری پرونده در این حوزه، می توان به دو مجسمه ساز معروف فرانسوی اشاره کرد که استاد مجسمه ساز به دلیل بیماری رماتیسم قادر به خلق مجسمه نبود و از شاگردش خواست تا دستورات او را مو به مو اجرا کند. نهایتا اثر بدست آمده زایده تخیل او  و هنر دست شاگردش، محسوب شد که نتیجه خلاقیت ذهنی و عملی هر دو محسوب می گردد.

بدیهی   است بهره برداری از این دست آثار همانند دیگر اموال مشاع، نیازمند موافقت همه پدیدآورندگان است و استفاده بی اذن حتی اگر موجب منفعت همه شرکاء نیز گردد، ممنوع است و تقصیر و نقض محسوب می گردد.

سخن آخر

امروزه آثار جمعی و مشترک در حوزه مالکیت ادبی و هنری و اختراعات بیش از حوزه های دیگر مطرح است و متاسفانه عدم مرزبندی شفاف، موجبات تضیع حقوق پدیدآورندگان را فراهم می آورد بنابراین لازم است حقوقدانهای فعال این عرصه، در قوانین داخلی خود مقررات ویِژه ایی را تدوین نمایند.

گردآورنده  : مریم مهردوست

منبع
امتیاز دهید :
به اشتراک بگذارید :

نظر دهید

گزارش